Tuesday, August 21, 2018

अन्धेर नगरी-चौपट राजा

फाफुराले समाचार सुन्ने र पढ्ने काम गर्दैन । न रेडियो, न टिभी अनि न पत्रपत्रिका । जति गरेपनि यो एउटा कुलत उसले लगाउनै सकेन के गर्नू ? यति सुन्नासाथ तपाईंहरुलाई अवश्य पनि लाग्यो होला फाफुराभन्दा बेकामको मानिस संसारमा मोबाइल फोनको बत्ती बालेर खोजे पनि पाइँदैन । किनभने समाचार नसुन्ने वा नपढ्ने नागरिक भनेको देशको लागि कलङ्क हो । त्यस्तो लागेको भए एकछिन फाफुराको अझ अर्को एउटा दुर्गुण पनि सुनिहाल्नुस् । उसलाई विशेषतः राजनीति र तिनका समाचारमा रुचि छैन । अब त तपाईंहरुलाई फाफुराको राष्ट्रियतामा नै शंका भयो होला । किनभने नेपाली हुनका लागि नागरिकतामात्र भएर पुग्दैन । राजनीतिमा अथाह रुचि हुनैपर्छ । चौबीसै घन्टा तिनै राजनीतिक गतिविधि, नेताहरुको भाषण, समर्थन, विरोध, गुणगान, गालीगलौज, देवत्वकरण वा दानवीकरण गरिएका समाचारमा भुल्ने, टीकाटिप्पणी गर्ने र आफ्नो विचार प्रकट गर्ने योग्यता पनि हुनुपर्छ । त्यति भएपछि मात्र आफूलाई पक्का नेपाली हूँ भन्न पाइन्छ । 
घरघरमा पत्रिका, चोकचोकमा रेडियो, टोलटोलमा टेलिभिजन च्यानल र कम्प्युटरकम्प्युटरमा अनलाइन समाचार पोर्टल भएको यो देशमा सबैको मुख्य खुराक नै राजनीतिक समाचार हुने गर्छ । त्यति हुँदा पनि राजनीतिबाट अछूतो रहने भनेपछि फाफुरामा कुनै ‘म्यानुफ्याक्चरिंग डिफेक्ट’ हुनुपर्छ । माथि भनिएका ती कुनै पनि सद्गुण नभएका हुनाले ऊ नेपाली हुनै सक्तैन । त्यसैले अब त पक्कै पनि चारपाटे मुडेर, जुत्ताको माला लगाइदिएर यो फाफुरोलाई राज्यद्रोहको आरोपमा सीमापारिसम्म पु¥याएर आउनुपर्छ भन्ने पनि यहाँहरुलाई लागिसक्यो होला ।
सोमवार बिहानै पनि फाफुरा झोक्राएर बसिरहेको थियो । फाफुरी चाहिँ आफू पक्का र शुद्ध नेपाली भएको प्रमाण दिँदै भान्छामा समाचार सुन्दै खाना बनाउँदै थिई । अचानक ऊ गाला रातो पार्दै कोठामा आई ।
“सुन्यौ ? तेलको भाउ फेरि बढेछ ।”
फाफुराले उसलाई हेर्दै भन्यो,
“ठीकै छ नि त । धेरै चिल्लोचाप्लो खानु यसै पनि स्वास्थ्यको लागि राम्रो होइन । आजदेखि भुटेको र तारेको खानेकुरा बन्द । उसिनेको खाने बानी लाग्यो भने त्यसैमा स्वाद बस्दै जान्छ ।”
फाफुरीले थाप्लो पिट्दै भनी,
“हे भगवान । कस्तो उल्लु मानिससँग बिहे गर्न पुगिछु म ! तेल भनेको आयल... आयल । पेट्रोल र डिजेलको कुरा गरेको मैले ।”
मूल्यवृद्धिको सांकेतिक विरोधस्वरुप फाफुरीले सात दिनसम्म आफ्नो स्कुटी नचढ्ने निर्णय गरी । उसलाई विश्वास थियो, यसप्रकारको सांकेतिक विरोध गरेर सरकारलाई तेलको भाउ घटाउन लगाउनु भनेको गणेशजीले मुसा नचढेर आफ्नो पकेट खर्च बढाउन महादेवलाई राजी गराएजस्तै हो । तर, हरेक विवेकशील पतिले झैं फाफुराले पनि पत्नीको कुरामा विवाद नगरेर सम्भावित गृहकलहबाट आफूलाई मुक्त राख्यो । फाफुरीको स्कुटीमा लिफ्ट नपाएपछि ऊ लोप्रेकान लगाएर नारायण मोडमा लुखुरलुखुर हिंड्दै रत्नपार्क गयो । निकै दिनपछि पानी नपरेको मौका पारेर ऊ रत्नपार्कमा टोपीले मुख छोपेर सुत्यो र मस्तसँग निदायो ।
फाफुरा एउटा अनौठो स्थानमा पुग्यो । त्यसलाई अनौठो भन्नुपर्ने सबैभन्दा मुख्य कारण के थियो भने त्यहाँ झलमल्ल घाम लाग्दालाग्दै पनि एक किसिमको अँध्यारो थियो । फाफुरा जिल्ल परेर चारैतिर हेर्दै थियो । अचानक उसको सामु एकजना मानिस प्रकट भयो । त्यो मानिसको हातमा निकै ठूलो माला थियो । उसले नजीकै आएर फाफुरालाई त्यो माला लगाइदियो र हाँस्दै भन्यो,
“स्वागत छ तपाईंलाई ।”
त्यो माला कति गह्रौं थियो भने लुरे ख्याउटे फाफुरा त्यसको बोझ खप्न नसकेर थचक्कै भुइँमा बस्यो । त्यो मानिस हाँस्यो र भन्यो,
“५१ किलोको माला हो । त्यसैले ।”
फाफुराले उसलाई सोध्यो,
“सबैभन्दा पहिले त कृपया मलाई म कहाँ आइपुगें बताइदिनुस् ।”
उसले मुस्काउँदै भन्यो,
“हेर्नुुस्, मान्छे कहाँ पुग्ने भन्ने कुरा उसको सवारीले निर्धारण गर्छ । माइक्रोबस चढे रत्नपार्क पुगिन्छ, डायनोसर चढे जुरासिक पार्क ।”
फाफुरालाई ती मानिसको कुरा बुझ्न गाह्रो भयो । उसले भन्यो,
“न त म माइक्रो चढेको थिएँ, न डायनोसर । त्यसैले म जुरासिक पार्क त अवश्य आइपुगेको होइन । रत्नपार्कमा त म सुतिरहेको थिएँ । यो कहाँ आइपुगें ।”
त्यो मानिसले गम्भीर प्रश्न तेर्स्यायो,
“सुत्नको लागि आँखा चिम्लनुपर्छ । आँखा चिम्लेपछि केही देखिन्न । निन्द्रा भनेको निष्क्रियता पनि हो । निदाएको मान्छे जहाँ पुग्न सक्छ, तपाईं पनि त्यहीं आइपुग्नुभएको छ ।”
फाफुरा उसको गाउँखाने कथाजस्ता कुराहरु सुनेर वाक्क भयो । उसले झर्किंदै भन्यो, 
“मेरो सोझो प्रश्नको सोझो उत्तर दिन सक्नुहुन्न ? यो कुन ठाउँ हो ?”
यसपटक उसले सोझै उत्तर दियो,
“अन्धेर नगरी ।”
अनि पो फाफुराले किन घाम लागेर पनि अँध्यारो भएको रहेछ भन्ने बुझ्यो । अन्धेर नगरीमा त अँध्यारो हुने नै भयो । उसले त्यस मानिसलाई सोध्यो,
“अनि तपाईं चाहिँ को हो ?”
उसले फेरि सीधा र स्पष्ट उत्तर दियो,
“चौपट राजा ।”
ए..केटाकेटी हुँदा सुनेको ‘अँधेर नगरी–चौपट राजा’ भनेको त कथामात्र होइन रहेछ । साँच्चै पनि हुँदोरहेछ । फाफुराले फेरि प्रश्न ग¥यो,
“अनि मलाई किन यति गह्रौँ माला लगाइदिनुभएको त ?”
अँधेर नगरीको चौपट राजाले दंग पर्दै भन्यो,
“हामीले यहाँको पर्यटन विकास गर्न यसपटक भिजिट अन्धेर नगरी वर्ष मनाउने भएका छौंँ । त्यसअन्तर्गत तपाईँ पहिलो पर्यटकका रुपमा आइपुग्नु भएको छ । हाम्रो अन्धेर नगरीमा अतिथिको स्वागत गर्दा गह्रौँंभन्दा गह्रौँ माला लगाइदिने गौरवशाली परम्परा छ । हुन त यो भन्दा गह्रौँ माला पनि यहाँ प्रचलनमा छ । तर, तपाईंलाई यो भन्दा गह्रौँ माला पहिर्‍याइदियो भने हिजो खाएको कुराहरु समयभन्दा पहिले नै बाहिर निस्केलान् भनेर ५१ किलोको मात्र छानेका हूँ ।”
फाफुराले चौपट राजालाई धन्यवाद भन्यो । चौपट राजाले अलि पर राखेको एउटा मिनीट्रक तर्फ इङ्गित गर्दै भन्यो,
“अँधेर नगरीमा कसैको स्वागत गर्दा यस्तै वाहनमा राखेर घुमाउने चलन छ । आउनुस् अतिथिज्यू ! म तपाईंलाई नगर परिक्रमा गराउँछू ।”
उसले फाफुरालाई ससम्मान मिनीट्रकमा लगेर चढायो । उसले भन्यो,
“एक वर्षपछि फेरि आउनुभयो भने तपाईं मेट्रो रेल चढेर अँधेर नगरी घुम्न पाउनुहुन्छ । अहिलेलाई यसैमा काम चलाउनुहोला ।”
फाफुराले देख्यो कतै बालुवा बोक्दाबोक्दैको ट्रक उसलाई नगर परिक्रमा गराउन भनेर ल्याइएको रहेछ । चौपट राजा आफ्नो राजकीय सवारीमा अघि लागेर अँध्यारोमा हराइहाल्यो । ट्रकमा भएको उसको कर्मचारीले फाफुराको स्वागत गर्दै भन्यो,
“अँधेर नगरीको मेयरको स्वागत स्वीकार्नुस् अतिथिज्यू । म विदेशभ्रमणमा व्यस्त हुन्छु । कहिलेकहीँ यहीँ भएको बेला पनि म ‘मिस्टर इन्डिया मोड’मा हुन्छु । तपाई भाग्यमानी हुनुहँदो रहेछ । नत्र त यही नगरका बासिन्दाले समेत मलाई देख्ने सौभाग्य पाउँदैनन् ।” 
फाफुराले त्यस्तो लोपोन्मुख प्रजातिको मानिसलाई भेट्न पाएकोमा आफूलाई अपार भाग्यमानी ठान्दै उसलाई नमस्कार गर्‍यो । मिनीट्रकको चालकको मात्र  दसपटकको प्रयासमा त्यो चालु भयो । अनि सुरु भयो फाफुराको अँधर नगरी नगर परिक्रमा । मेयर फाफुरालाई अँधेर नगरीको बारे जानकारी दिन थाल्यो । उसले आफ्नो नगरीमा पुरातात्विक महत्वका निकै धेरै कुराहरु भएको कुरा सुनायो । प्राचीन कालदेखि नै संसारका अरु सहरहरुभन्दा अँधेर नगरी सम्पन्न भएको र वैज्ञानिक हिसाबले बसाइएको हुनाले वास्तुकला र निर्माणकलामा अँधेर नगरी सबैभन्दा अगाडि भएको कुरा बतायो । तर, फाफुराले ती सब चाहिँ देख्न सकेन । अँध्यारोले गर्दा अलि परको केही देख्न यसै पनि सम्भव थिएन । अलि नजिक चाहिँ असरल्ल फोहोरका डुङ्गुरहरु, भत्किएका बाटाघाटा, हिलो जमेका खाल्टाखुल्टी, धूवाँ र धूलोका कारण नाकमुख डम्म ढाकेर खोक्दै खकार्दै र थुक्दै हिँडिरहेका मानिसहरुमात्र उसले देख्यो । 
अलि पर गएपछि एउटा ठूलो चौर देखियो । त्यसमा झारहरु उम्रिएका थिए । बेवास्ता गरेको हुनाले कतैकतै त ती जंगलजस्ता भएका थिए । फाफुराले त्यतै देखाउँदै सोध्यो,
“त्यो जंगलमा बाघभालु लाग्छ होला हैन त मेयरसाब ?”
अँधेर नगरीको मेयरले एकछिन जिल्ल परेर फाफुरालाई हेर्‍यो अनि अट्टहास गरेर हाँस्यो,
“तपाईं बडो ठट्यौलो मानिस हुनुहुँदो रहेछ । त्यो कहाँ जंगल हुनु र ? त्यो त पोखरी हो । चानचुने होइन । ऐतिहासिक महत्वको पोखरी हो ।”
अब जिल्ल पर्ने पालो फाफुराको थियो । उसले सोध्यो,
“पोखरी हुन त पानी हुनुपर्छ हैन र ? त्यो कुन एंगलबाट पोखरी हो मेयरसाब ?”
मेयरसाबले सम्झाउने भावमा भने,
“केही समयअघि त्यो भत्किएकोले पुनर्निर्माण हुँदैछ । बीस तीस वर्षपछि आफ्ना छोरानाति लिएर फेरि घुम्न आउनुभयो भने मोटरबोट चढेर जलबिहार गर्न पाउनुहुन्छ । त्यति बेलासम्म हामी तयार पारिसक्छौँ ।”
“बीस तीस वर्ष किन र ?”
मेयर साबले गर्वले छाती फुलाउँदै भने,
“अँधेरी नगरीको आफ्नै गति छ । हामी कुनै पनि काम छिटो गर्नेमा विश्वास गर्दैनौं । किनभने हतारको काम लतार भन्ने तपाईंले सुनेकै हुनुपर्छ । यो पोखरीमात्र होइन अँधेर नगरीमा तपाईँले त्यस्ता बीसतीस वर्षे अरु धेरै पक्का आयोजनाहरु देख्न सक्नुहुन्छ ।”
दिनभरि मेयर साबले फाफुरालाई अँधेर नगरीको गौरवसँग परिचित गराए । साँझ पर्नेबेलासम्म फाफुरा प्रसन्न भइसकेको थियो । उसलाई कुनै टाइम मेसिनमा बसेर इतिहासमा तीन सय वर्षपछाडि फर्केको रोमाञ्च भएको थियो । साँझ अँधेर नगरीको चौपट राजाको दरवारमा रात्रिभोज थियो । त्यहाँ रातो मलमलले मोरिएको एउटा आगन्तुक पुस्तिका थियो । चौपट राजाले फाफुरालाई त्यसमा दुई शब्द लेखिदिन अनुरोध ग¥यो । केही बेर घोत्लिएर सोच्दै फाफुराले आफ्नो कागले विष्टा गरेजस्तो सुन्दर र कलात्मक अक्षरमा केही लेखिदियो । चौपट राजाले खुसी भएर चाँदीको करुवाबाट हत्केलामा पानी खन्यायो र कुनै मन्त्र पढ्दै फाफुराको मुखमा छर्किन थाल्यो ।
खुलेको आकाश अचानक कालोनीलो र डम्म भएर चुहिन थालेको रहेछ । रत्नपार्कमा फाफुराले मुख छोपेर सुतेको टोपी ऊ निदाएको बेला कसैले लिएर चम्पत भइसकेको रहेछ । वर्षाका छिटाहरु मुखमा परेको हुनाले फाफुरा ब्यूँझियो । अँधेर नगरी र चौपट राजाको बारे सोच्दै ऊ आफ्नो डेरातिर फर्कियो । उसले अँधेर नगरीको चौपट राजाको आगन्तुक पुस्तिकामा साँच्चै दुई नै शब्दमात्र लेखेको थियो,
‘अँध्यारो हटाउनुस् ।’

Monday, August 20, 2018

कामिनी विष्ट (हराएको मानिस भाग ६)

इन्सपेक्टर विनोद खड्काले गम्भीर मुद्रामा अस्पतालको बेडमा सुताइएको अचेत युवकलाई एकैछिन हेरिरह्यो । अनि छेउमा उभिएको डाक्टर धितालसँग सोध्यो,
‘केही पनि थाहा छैन यो मानिसको बारेमा ?’
ओठ लेप्य्राउँदै डाक्टर धितालले भन्यो,
‘नथिङ । उससँग आफ्नो परिचय खुल्ने केही कागजपत्र पनि थिएन । उसको अवस्था एकदमै खराब थियो । त्यसैले हामीले कुनै रिस्क लिन नसकेर तुरुन्तै अप्रेसन ग¥यौँ ।’
अचेत र गम्भीर अवस्थामा अस्पताल ल्याइएको त्यस युवकको शल्यक्रिया सफल भएको थियो । डाक्टर धितालको लामो अनुभवका आधारमा उसलाई त्यस युवकको ज्यानचाहिँ बच्यो भन्ने लागिरहेको थियो । इन्सपेक्टर विनोदले डाक्टर धिताललाई पुलुक्क हेर्दै सोध्यो,
‘उसलाई कहिले होस आउला डाक्टर साहब ?’
‘ठ्याक्कै त म भन्न सक्दिनँ । तर सबै रिकभरी मैले सोचेअनुसार भयो भने सम्भवतः चाँडै ।’
‘चाँडै भन्नाले ? कुनै टाइमफ्रेम ?’
‘बाह्र, चौबीस……छत्तीस वा अढ्चालीस घन्टा पनि हुन सक्छ । निश्चित त कसरी भन्नू ।’
त्यस युवकको अप्रेसन हुँदै गर्दा प्रहरीमा जानकारी दिने औपचारिक प्रक्रिया पूरा गरेपछि इन्सपेक्टर विनोद खड्का खटिएर आएको थियो । अब मूल कुरो थियो त्यस युवकको परिचय । उसको बारे केही पनि थाहा थिएन । विनोदले लामो सास फेरेर आफैसँग प्रश्न ग-यो,
‘को होला त यो मानिस ?’
डाक्टर धितालले उत्तर दियो,
‘खै, अनुहारमा लागेको चोटपटकले गर्दा त उसको आफ्नै बाबुआमाले पनि चिन्न गाह्रो हुने अवस्थामा यहाँ ल्याइएको थियो ।’
इन्सपेक्टर विनोदले फेरि युवकलाई हे-यो । अब उसका घाउचोटहरू सफा गरिएको हुनाले अनुहार अलि स्पष्ट देख्न सकिन्थ्यो । उसलाई त्यो अनुहार कताकता परिचितझैँ लाग्यो । के उसले त्यस युवकलाई पहिले कतै देखेको छ ? तर, निकै बेर सोच्दा पनि ठ्याम्मै यसै भनेर उसले ठहर गर्न सकेन । उसले डाक्टर धिताललाई भन्यो,
‘मलाई किनकिन यो मान्छेको अनुहार परिचित लागिरहेको छ ।’
डाक्टर धिताल पनि केही सोच्दै बोल्यो,
‘अचम्मको कुरो त उसलाई देखेको वेलादेखि नै मलाई पनि त्यस्तै लागिरहेको छ । आइ ह्याभ सिन हिम समह्वेयर । तर कहाँ होला ?’
उनीहरू दुवैलाई त्यस्तो लाग्नु अस्वाभाविक थिएन । त्यस युवकको केही दिनअघि पत्रिकाहरूमा चारवटा विभिन्न नाम, थरसहित चारवटा विभिन्न फोटो छापिएको थियो । तर, छापिएका फोटा र उसको अहिलेको अनुहारको अवस्थाले गर्दा तिनमा भएका समानताहरू पुरिएका थिए ।
विनोदले आफूसँग आएको एउटा प्रहरीलाई भन्यो,
‘सइ साप्, फोटो खिच्नुस् । सर्कुलेट गर्नुपर्छ । डाक्टर साहेब, एउटा फोटो प्रिन्ट गरेर अस्पतालको मूल ढोका र लबीमा पनि सूचना राखिदिनुहोला ।’
डाक्टर धितालले सहमतिसूचक टाउको हल्लायो । सइ विभिन्न कोणबाट त्यस युवकको फोटो खिच्न थालिसकेको थियो ।
०००
अस्पतालको अर्को पाटोमा भएको भिभिआइपी क्याबिनको ढोका खुल्यो । आफ्नै उमेरका एक अधबैँसे मानिससँग सर्वेश्वरराज कोइराला करिडरमा निस्क्यो । त्यो अर्को अधबैँसेको अनुहारमा चिन्ताका रेखाहरू स्पष्टसँग देख्न सकिन्थ्यो । सर्वेश्वरले उसलाई हे-यो, उसको काँधमा आश्वासनको हात राख्दै भन्यो,
‘किन चिन्ता गरिरहेको प्रयाग ? भाउजू चार दिनमै तंग्रिएर घर आउनुहुन्छ ।’
प्रयाग मुस्काउन खोज्यो । उसले आफ्नो चिन्ताले सुकेको च्यापु हल्लाउँदै घुटुक्क थुक निल्यो अनि ओठ चाट्यो । सर्वेश्वरले फेरि भन्यो,
‘त्यसमाथि पनि आजकल एपेन्डिसाइटिसको अप्रेसन भनेको एकदमै साधारण कुरा हो । चिन्ता लिनैपर्दैन ।’
प्रयाग मुस्कायो ।
‘ल म अहिले गएँ । केही प-यो भने फोन गर्नू । नत्र म भोलि आउँछु ।’
सर्वेश्वर लिफ्टतिर लाग्यो । प्रयाग भित्र क्याबिनतरि फर्कियो । लिफ्टबाट सर्वेश्वरले जितबहादुरलाई फोन ग-यो,
‘म निस्कँदै छु । गाडी अगाडि ल्याऊ जितबहादुर ।’
लिफ्टबाट लबीमा निस्केर बाहिरतिर गइरहेको सर्वेश्वर अचानक टक्क अड्यो र बिस्तारै पछाडि फर्कियो । उसले आफ्ना आँखाका कुनाबाट केही परिचित कुरा देखेको थियो । उसको आँखा रिसेप्सनअघि भित्तामा भएको एउटा सूचना पाटीमा प-यो । त्यहाँ पिन लगाएर अड्काइएका विभिन्न साना–ठूला सूचनाहरूको बीचमा एउटा ‘ए फोर’ साइजको कागज पनि टाँसिएको थियो । कम्प्युटरबाटै प्रिन्ट गरिएको कुनै श्वेतश्याम फोटो र केही अस्पष्ट अक्षरहरू टाढाबाट तिरिमिरि देखिन्थे । ऊ उत्तेजित भएर त्यता लाग्दालाग्दै कोटको माथिल्लो खल्तीबाट पढ्ने चस्मा निकालेर नाकको डाँडीमा अडाउन भ्याइसकेको थियो । नजिकबाट अस्पतालको बेडमा सुताइएको अचेत युवकको त्यो फोटो देख्नासाथ उसको मुखबाट ठूलो र आत्तिएको स्वर निस्क्यो,
‘राजेश ?’
उसले एकै सासमा त्यहाँ लेखिएको व्यहोरा पढ्यो । त्यस लावारिस युवकलाई कसैले चिनेको वा उसको बारे थाहा भए अस्पताल प्रशासनसँग सम्पर्क गर्नुहोला भन्ने आशयको त्यो व्यहोरा पूरै पढ्नुअघि नै ऊ रिसेप्सनमा भएकी महिलासँग विक्षिप्त भएर कराउन थाल्यो,
‘मेरो छोरा……। राजेशराज कोइराला……यो मेरो छोरा हो, बुझ्नुभयो तपाईंले ? कहाँ छ ऊ ? कति दिनदेखि म बहुलाजसरी उसलाई आकाश–पाताल खोजिरहेको छु । मेरो छोरा यहाँ…….अनि सर्वेश्वरराज कोइरालाको छोरालाई….हाउ क्यान यु से लावारिस ? कहाँ छ मेरो राजेश ?’
हेर्दाहेर्दै केही मान्छे जम्मा हुन भ्याइसकेका थिए । रिसेप्सनकी महिला अलमल्ल पर्दै बोली,
‘सर प्लिज काम डाउन ।’
उसले एउटा नम्बरमा फोन लगाउन थाली । उताबाट डाक्टर धिताल बोल्नासाथ उसले हतारिँदै भनी,
‘सर, यहाँ एकजना मान्छे त्यो युवकको बारे…..’
सर्वेश्वरले बाजले कुखुरा झम्टेजसरी उसको हातबाट फोन झम्ट्यो र माउथपिसमा बाघ गर्जेझैँ करायो,
‘एकजना मान्छे होइन । सर्वेश्वरराज कोइराला । तपाईं को हो ? कहाँ छ मेरो छोरा ?’
त्यहाँ भेला भएका तमासेहरूमध्ये एउटाले मोबाइल फोनमा खच्याक्क फोटो खिच्यो । उसले पनि केही दिनअघि पत्रपत्रिकामा त्यस युवकको फरक–फरक परिचयसहितका विज्ञापनहरू हेरेको थियो । ऊ अलि पर कुनामा गयो र ती फोटाहरू हालेर एउटा ट्विट गर्न थालिहाल्यो ।
‘चारथरी विभिन्न जातका मानिसले आफ्नो फरक नाता क्लेम गरेको रहस्यमयी र बेपत्ता युवक भर्खर काठमाडौं मोडेल अस्पतालमा फेला परेको छ ।’
उसलाई ट्विटरमा पछ्याउने एक लाखभन्दा धेरै ट्विटेहरूले यो खबर तुरुन्तै देखे । तीमध्ये धेरैले त रिट्विट पनि गर्न थाले । सुकेको जंगलमा लागेको डढेलोजसरी यो कुरा केही क्षणमै लाखौँ मानिससम्म पुग्यो ।
डाक्टर सरोजले सर्वेश्वरराज कोइरालाको नाम सुन्नासाथ उसको स्मृतिमा लागेको कुहिरोको पर्दा एकैपटक छ्यांगै भएर खुल्यो । पत्रिकामा केही दिनअघि छापिएको त्यो युवकको फोटो र हल्लाखल्ला उसले सम्झियो । उसले हतारहतार भन्यो,
‘रिल्याक्स सर्वेश्वरजी । ऊ हाम्रो केयरमा छ । तपाईं कृपया चौथो तल्लाको पोस्ट अपरेटिभ वार्डमा आउनुहोला ।’
डाक्टर धितालले फोन राख्यो र कौतूहल आँखाले आफूलाई हेरिरहेको इन्स्पेक्टर खड्कालाई भन्यो,
‘सर्वेश्वरराज कोइराला । यो युवक आफ्नो छोरा हो भन्दै छ । ऊ यहीँ आउँदै छ ।’
अब विनोद खड्कालाई पनि त्यस युवक आफूलाई किन परिचित लागेको भन्ने थाहा भइहाल्यो । उसले भन्यो,
‘चतुर्मुखी ब्रह्मा । सिट्….मैले अघि नै सम्झिनुपर्ने ।’
उनीहरू दुवै मौन भएर सोच्न थाले । एकैछिनमै स्याँस्याँ गर्दै सर्वेश्वरराज कोइराला आँधी छिरेकोजसरी वार्डमा छि-यो ।
‘खै मेरो छोरा ? कहाँ छ मेरो राजु ? मेरो छोरालाई तलमाथि भयो भने म यो अस्पताल बन्द बनाइदिन्छु । म को हुँ भन्ने कुरा तपाईंहरूलाई थाहा छैन । मलाई चिन्नुभएको छ ? सर्वेश्वरराज कोइराला हुँ म ।’
सर्वेश्वरराज कोइराला निकै पहुँच भएको धनाढ्य र प्रभावशाली मानिस हो भन्ने कसलाई थाहा थिएन र ? डाक्टर सरोजले त्यस युवकलाई राखिएको भित्री कोठातिर इसारा गर्नै आँटेको वेला इन्स्पेक्टर खड्काले उसलाई उछिन्यो र सर्वेश्वरराज कोइरालालाई कठोर स्वरमा भन्यो,
‘तपाईं गिरिजाप्रसादै कोइराला हुनुहोला । तर, अस्पतालको पोस्ट अपरेटिभ वार्डमा छु भन्ने कुरा हेक्का राख्नुस् ।’
सर्वेश्वरले हान्ने राँगाले जसरी विनोद खड्कालाई हे-यो । विनोद खड्काले पनि उसलाई त्यसै गरी हे-यो । ऊ अलि सनकी र आफ्नै पाराको मानिस थियो । उसकै ब्याचकाहरू एसपीसम्म हुन्जेल ऊ इन्स्पेक्टर मात्रै रहनुको प्रमुख कारण त्यही थियो । उसले आँखा नझिम्क्याइ सर्वेश्वरलाई हेरिरह्यो । यस्तो लाग्थ्यो मानौँ दुवै पहिले कसले झिम्क्याउँछ भनेर आँखाजुधाइ खेलिरहेका छन् । अन्ततः सर्वेश्वरले नै पहिले आँखा झिम्क्यायो । यसपटक उसले अलि भद्र, सानो तर गम्भीर स्वरमा भन्यो,
‘माफ गर्नुस् । आफ्नो एक्लो छोरो हप्तौँदेखि हराइरहेको हुनाले म आवेगमा आएँ । कृपया एउटा बाबुको मनोदशा बुझ्ने प्रयास गरिदिनुहोला । मलाई उससँग भेट्न दिनुस् ।’
‘एकैछिन हजुर, एकैछिन । जसलाई तपाईं आफ्नो छोरा भनेर क्लेम गरिरहनुभएको छ, अरू केही मानिसहरूले पनि उसलाई आफ्नो कोही भनेका थिए । र, उसलाई यहाँ निकै गम्भीर अवस्थामा ल्याइएको थियो । यो पुलिस केस हो ।’
सर्वेश्वरले बोल्न खोज्यो । पानीबाट झिकेर बगरमा लडेको माछाले जसरी दुईपटक मुख प्याकप्याक खोल्दै र बन्द गर्दै भन्यो,
‘पुलिस केस ? किन पुलिस केस ? के ग-यो मेरो राजुले ?’
‘उसले के ग-यो भन्ने कुरा त अहिले हामीलाई थाहा छैन । तर, उसलाई चाहिँ निर्घात कुटपिट गरिएको थियो । उसलाई समयमा यहाँ नल्याइपु-याएको भए र डाक्टर धितालले समयमै रिस्क लिएर अप्रेसन नगरेको भए सायद यतिवेलासम्म ऊ मरिसक्थ्यो ।’
सर्वेश्वरराज डाक्टर धितालतिर फर्कियो, हात जोडेर विनीत भावले भन्यो,
‘तपाईंको यो उपकार म सात जन्म तिर्न सक्दिनँ डाक्टर । मेरो राजुको अवस्था कस्तो छ ?’
‘ही सर्भाइभ्ड । तर, अझै बेहोस छ ।’
‘के म एकपटक टाढैबाट भए पनि उसलाई हेर्न सक्छु ?’
विनोद खड्कालाई दोमन भयो । उसको तालिमप्राप्त पुलिसिया मगजले यो सबै कुरामा केही न केही गडबड छ भनिरहेको थियो । एउटै मानिसको चारवटा फरक नाम र थर त हुनै सक्दैन । उसलाई आफ्नो भनेर दाबी गर्ने चारजनामध्ये तीनजना त गलत नै हुन् । के थाहा चारैजना नै गलत हुन् । सही भए एकजना मात्र सही हुन सक्थ्यो । त्यो को हो त ?
सर्वेश्वरले उसको मनोभाव बुझेझैँ भन्यो,
‘म तपाईंको अवस्था बुझ्न सक्छु । तर, एउटा बूढो बाबुलाई कृपा गरेँ भन्ने सोचेर मलाई एकपटक मात्र उसलाई हेर्न दिनुस् इन्स्पेक्टर ।’
टाढाबाट हेर्दैमा त के फरक पर्ला र भनेर विनोद खड्का पग्लिनै मात्र के आँटेथ्यो, ठूलो स्वरमा रुँदै कराउँदै त्यहाँ एउटी युवतीको प्रवेश भयो । ऊ अन्दाजी बीस–बाइस वर्षकी युवती थिई । उसले पहेँलो रङको कुर्ती र सेतो जिन्सको पाइन्ट लगाएकी थिई । कुमकुमसम्म कपाल काटेकी थिई । धेरै दिनदेखि रोएको जस्तो उसका आँखाका डिलहरू सुन्निएका थिए । अनुहारमा कुनै मेकअप थिएन । तैपनि, उसको अनुहारमा आभा थियो । उसका आँखा ठूलाठूला थिए । रङ गोरो । ऊ निकै सुन्दर थिई ।
‘मेरो जनक…..कहाँ हुनुहुन्छ उहाँ ? मैलै थाहा पाइसकेँ उहाँ यही अस्पतालमा हुनुहुन्छ रे ।’
उसले हातेब्यागबाट एउटा फोटो निकालेर तेस्र्याई । त्यो फोटो, भित्र अचेत लडिरहेको युवकको थियो ।
विनोद खड्काले उसलाई प्रश्न ग-यो,
‘तपाईं को हो ?’
‘कामिनी विष्ट । उहाँकी श्रीमती ।’

एम्बुलेन्स सेवा १०२ (हराएको मानिस भाग ५)

हेलिकोप्टर काठमाडौंतिर उडिरहेको थियो। पाइलटलाई मौसम बिग्रेला भन्ने डर थियो। यो वेला केही भन्न सकिन्न। तर, काठमाडाैं आइपुग्ने वेलासम्म मौसमले धोका दिएन। त्यो हेलिकोप्टरमा पाइलटबाहेक दुईजना कुइरे र एकजना कुइरी थिए।
अनि थियो, एउटा अचेत युवक। घोप्टेडाँडामा गाउँलेहरूले कतैबाट उद्धार गरेर ल्याइदिएको युवक। उसको अवस्था एकदमै नाजुक थियो। एउटा कुइरे किन्डलमा कुनै किताब पढिरहेको थियो भने अर्को बाहिर आकाश हेरेर टोलाइरहेको थियो। कुइरी वेलावेला सहानुभूतिपूर्ण आँखाले त्यस युवकलाई हेर्थी, मनमनै केही प्रार्थना गरेर छातीमा क्रस बनाउँथी।
‘सेभ हिम जिजस।’ 
उसको मुखबाट निस्क्यो। यात्रा अवधिभर कोही केही बोलेको थिएन। सबैको मन एकतमासको भइरहेको थियो। अब पाइलट हेलिकोप्टरमा भएको स्याटेलाइट फोनबाट १०२ नम्बरमा सम्पर्क गर्न खोजिरहेको थियो, निरन्तर। उसका एक विज्ञापन व्यवसायी मित्र रञ्जित आचार्यको पहलमा ‘नेपाल एम्बुलेन्स सेवा’ सञ्चालन भएको छ भन्ने उसलाई थाहा थियो।

Sunday, August 5, 2018

कुइरेको जय होस् (हराएको मानिस भाग-४)

अन्ततः भरिया काइँलाले आफूभन्दा गह्रुँगो र अचेत मानिसलाई डोकोमा बोकेर त्यत्रो ठाडो र अजंगको पहाड चढ्यो । माथि पुग्दासम्म उसको फोक्सो त खलाँतीजस्तो भइसकेको थियो । उसका पिँडुला फत्रक्क भएर गलिसकेका थिए । माथि एउटा झ्याम्म परेको रुख थियो, जहाँ ऊ सधैँ सुस्ताउन रोकिन्थ्यो । तर, त्यस दिन उसले त्यो बिसौनी देखेन ।
त्यसैको छेउमा कटुसको बोटको मुनि मूल फुटेको थियो । ऊ सधैँ त्यसको अमृतजस्तो मीठो र स्वादिलो पानी पिएर आफ्नो थकाइ माथ्र्यो । त्यस दिन त झन् उसलाई बेस्मारी तिर्खा लागेको थियो । तर, उसले त्यसको पनि वास्ता गरेन । किनभने उसलाई थाहा थियो, उसको डोकोमा भएको अचेत युवकको सास कुनै पनि वेला रोकिन सक्छ ।
बस्ती सुरु भइसकेको थियो । फाट्टफुट्ट घरहरू देखिन थालेका थिए । केही मानिस भरिया काइँलालाई देखेर जिल्ल परे । केही घन्टाअघि उनीहरूले उसलाई डोकाभरि सामान बोकेर गएको देखेका थिए । भोलिपल्ट साँझतिर मात्र फर्कनुपर्ने काइँला फर्केको थियो । अनि उसको डोकामा त मानिस पो थियो ।
‘कसलाई बोकेर ल्याइस् ए काइँलो ?’
एकजना बूढा मान्छे उसलाई हेरेर कराए । काइँला रोकिएन तर उसले स्याँस्याँ गर्दै भन्यो, ‘खै, को हो काका ? तल खोल्सामा भेटेँ । जिम्दै छ जस्तो लागेर ल्याएको । स्वास्थ्य चौकी पु-याउन पाए बाँच्ला कि भनेर ।’
उत्सुक भएर बूढा मान्छे पनि उसको पछि लाग्यो । हेर्दाहेर्दै केही बेरमै गाउँका थुप्रै मानिस काइँलाको पछिपछि लागे । गुनगुन गदै, हेर्दाहेर्दै उसको पछाडि सानोतिनो जुलुस नै बन्यो । भरिया स्वास्थ्य चौकीमा पुग्यो । उसले डोको बिसायो । भित्रतिर हेर्दै करायो, ‘डाउडर साब, ए डाउडर साब ।’
हुन त त्यो दुर्गम गाउँको चौकीमा डाक्टर हुँदैनथ्यो । हेल्थ असिस्टेन्ट हुथ्यो । तर, पनि सेतो कोट लगाउने, रक्तचाप नाप्ने, स्टेथेस्कोप झुन्ड्याउने, सानोतिनो चिरफार र चोटपटकको ओखतीमुलो गर्ने मोतीप्रसाद धौभडेल सारा गाउँलेका लागि डाउडर नै थियो । हल्लाखल्ला सुनेर ऊ बाहिर निस्क्यो । काइँला अरू गाउँलेको सहयोगले डोकाबाट घाइते युवकलाई झिकेर सुताउँदै थियो । धौभडेलको आँखा त्यस अचेत युवकमा प-यो ।
काइँलाले भन्यो, ‘खोलाँ लडिराथ्यो डाउडर साब । एस्सो हेर्दा सास फेरिरहेको देखेर यहाँ ल्याइद्या । सहरतिरा मुन्से जस्तो छ ।’
धौभडेलका अनुभवी र अभ्यस्त आँखाले हेर्नासाथै त्यस युवकको अवस्था एकदमै चिन्ताजनक छ भन्ने बुझिहाल्यो । ऊ हतारिएको स्वरमा बोल्यो, ‘भित्र ल्याऊ भित्र ।’
अनि ऊ हतारिँदै भित्र लाग्यो । गाउँलेहरूले युवकलाई झ्याल्टुङ पार्दै उचालेर भित्र लगे । भित्र सानो कोठाको सानो कुनामा भएको एउटा सानै बेडमा उसलाई सुताए । अटाई नअटाई अरू गाउँले पनि भित्र छिरिसकेका थिए । सबै उत्सुक थिए । धौभडेलले युवकको अवलोकन गर्दै अरूहरूलाई भन्यो, ‘यहाँ भीड नगर्नुहोला । कृपया तपाईंहरू सबैजना बाहिर गइदिनुस् त ।’
अनि ऊ युवकको जाँच गर्न थाल्यो ।
गाउँलेहरू बाहिर गए । उनीहरू काइँलालाई प्रश्नहरू गर्न थाले । काइँलाले बारम्बार एउटै उत्तर दिइरह्यो । अब गाउँलेहरू आफैँ गुनगुन गर्न र लख काट्न थाले ।
‘हाम्रा तिरा त कोइ होइन होला नि ?’
‘काँ हुनु हाम्रा तिरा ? लुगाफाटो हेर्दै सहरतिरा जस्तो छ ।’
‘सहरतिरा ठिटो काँट यो अनकन्टाराँ आइपुगेछ त ?’
‘खै यता त कुइरे हिँड्ने बाटा नि छैनन् ।
किन आएछ ?’
‘कालले कुत्कुत्याएर काँकाँ पुराम्छ मुन्सेलाई ?’
‘कसको छोरो होला, घराँ कति पिर
गरिरा होलान् ।’
‘बाँच्छ कि बाँच्दैन कुन्नि ?’
‘नमरोस् बरा, यस्तो लाउँलाउँ खाउँखाउँ भन्ने उमेर देखिन्छ ।’
केही बेरमा गम्भीर मुद्रामा धौभडेल बाहिर निस्क्यो । गाउँलेहरूको गुनगुन बिस्तारै मत्थर हुँदै गएर सबै शान्त भए । उनीहरू आँखामा प्रश्नवाचक भाव लिएर धौभडेललाई हेर्न थाले । एउटा बूढाले सोध्यो, ‘के भो डाउडर साब ?’
‘कसैले बेस्मारी मारपिट गरेको हुनुपर्छ बिचरालाई । चोटपटक नलागेको कुनै अंग नै छैन । टाउकोमा तीन ठाउँमा त टाँका लगाइदिएँ काका । बाहिर देखिएका जति घाउ पनि सफा गरिदिएको छु । तर, उसको हात गोडा र करङ ठाउँठाउँमा भाँचिएका हुन सक्छन् । हुनेजति पट्टी गरिदिएँ । तर, भित्री चोटपटक पनि लागेको छ । रगत पनि निकै बगेको छ । भित्रको रक्तस्राव झनै डरमर्दो हुन्छ । यहाँ हेर्न सकिँदैन । उसको यहाँ अरू उपचार हुन सक्दैन काका । अवस्था एकदमै नाजुक छ । अहिलेसम्म सास त चलिरहेको छ । तर, कुनै पनि वेला केही पनि हुन सक्छ । अलि ठूलो अस्पतालमा पु¥याउन सके कुन्नि, नत्र त…।’
धौभडेलले बाँकी शब्दहरू त्यसै छोडिदियो ।
उसले काका भनेको बूढा मान्छे सोचमग्न भएर बोल्यो, ‘याँट त मोटर बाटो भेट्नै आठ–नौ घन्टा लाग्छ । कसरी पु-याउनु ठूलो अस्पताल ?’
सबै मौन भए । त्यसैवेला अचानक अलि पर कतैबाट भटभट भटभट गरेको आवाज आयो । सबैको ध्यान त्यता गयो । एउटा गाउँले उत्साहित भएर करायो, ‘चिलगाडी ।’
अर्कोले पनि आँखा नचाउँदै भन्यो, ‘हो त । त्याँ माथि घोप्टेडाँडाँ चिलगाडी आथ्यो । कुइरेहरू आका थे नि के–के जाति खिच्न ।’
काका पनि उत्तेजित भयो, ‘हो त । तिनैलाई लिन आको हो । जान लाका होलान् ।’
अनि उसले काइँलालाई भन्यो, ‘दुगुर काइँला दुगुर । तिनेरलाई रोक् त गएर । हामी यो मुन्सेलाई ल्याम्दै गर्छम् ।’
काइँलालाई थाहा थियो घोप्टे डाँडो त त्यहीँ नजीकै छ । कस्सिएर कुद्यो भने ऊ चिलगाडी उड्नुअघि माथि पुग्न सक्ने सम्भावना छ । ऊ फेरि कुद्न थाल्यो । अरू चारजना बलियाबांगा गाउँले धौभडेलसँग भित्र गए । उसले त्यस युवकलाई स्ट्रेचरमा हालिदियो । र भन्यो, ‘भित्र रगत बगेको हुन सक्छ । सकेसम्म धेरै नहल्लाई लग्नुहोला है ।’
बलिया गाउँलेहरू उसलाई बोकेर माथितिर लागे । बाटो साँघुरो थियो । ठाडो पनि थियो । धौभडेलले भनेजस्तै सकेसम्म सावधानीका साथ उनीहरू बिस्तारै माथितिर उक्लिन थाले । काइँलाचाहिँ उहिल्यै मोड काटेर हराइसकेको थियो ।
संसार पनि बडो अचम्मको छ । यो थरिथरी मान्छेहरू मिलेर बनेको छ । एकातिर ती मानिस थिए, जसले पक्कै त्यस युवकलाई चिनेका जानेका थिए होलान् । त्यसैले ती मानिसले उसको ज्यान लिने नियतले त्यसरी कुटपिट गरेको हुनुपर्छ । अनि अर्कोतिर यो गाउँका मानिस । एउटा यस्तो मान्छेको ज्यान बचाउन हरसम्भव प्रयत्न गरिरहेका थिए, जसलाई उनीहरूले चिनेका पनि छैनन् । देउता पनि, राक्षस पनि हामी मानिसकै रूपमा, हाम्रै संसारमा, हाम्रै वरिपरि त घुम्दा रहेछन् नि । कसले कुन वेला, कहाँ र कसलाई भेट्छ भन्ने मात्र आ–आफ्नो भाग्यको कुरो हुँदो रहेछ ।
घोप्टेडाँडामा बसेको त्यो एयरबस हेलिकोप्टर थियो । त्यसको थाप्लोमा भएको रोटर फनफनी घुमेर तीव्र भइरहेको थियो । पाइलटले ‘इन्जिन अन’ गरेको दुई मिनेट भइसकेको थियो । उसले एकपटक ‘हाइड्रोलिक सिस्टम’ र इन्जिनको तापक्रमलगायत अरू सबै कुरा ठीक छ कि छैन भनेर पक्का ग-यो । अब ‘पावर’ ६० प्रतिशतबाट बिस्तारै बढ्दै थियो । भित्रपट्टि तीनजना ‘कुइरे’हरू बसेका थिए । पाइलटले उनीहरूलाई भन्यो,
‘वी आर अल सेट टु गो नाउ ।’
ती कुइरे एउटा विदेशी चलचित्रको छायांकनका लागि स्थलगत निरीक्षण गर्न आएका थिए । घोप्टेडाँडाको माथिपट्टि जहाँ अहिले हेलिकोप्टर ओर्लेको थियो, त्यही चौरमा चालीसवटा जति पाल टाँगेर छायांकन टोली बस्न सक्ने उनीहरूले निधो गरेका थिए । छायांकन गर्नका लागि उनीहरूले खोजेका जस्तै ठाउँ त्यहाँ वरिपरि फेला पारेको हुनाले उनीहरू खुसी भएका थिए । अबको केही महिनापछि आएर बीस–एक्काइस दिन त्यहाँ छायांकन गर्ने योजना बनाएर उनीहरू फर्कन लागेका थिए ।
पाइलट अब हेलिकोप्टरलाई उडाउन ठिक्क मात्र के परेको थियो, अचानक उसका आँखा परबाट चौरमा प्रकट भएर त्यतै कुदेर आइरहेको एउटा मान्छेमा परे । त्यो मान्छे दुवै हात हावामा उचालेर केही भन्दै थियो । ऊ जिल्ल प¥यो । उसलाई दोमन भयो । हेलिकोप्टरको इन्जिन बन्द गर्नु भनेको फेरि केही समय खेर फ्याल्नु थियो । यो वेला यतातिर मौसमको भर हुँदैन । केही गरी रोकिनुपरेछ भने दिनभर फस्न सकिन्थ्यो । तर, त्यो मानिस परबाट जुन हिसाबले आइरहेको थियो, वास्ता नगरी उडिहाल्न पनि उसको मनले मानेन ।
काइँला डाँडाको माथिपट्टि पुग्दा चिलगाडी उड्न तयार भइसकेको देख्यो । यो उड्यो भने उसले त्यति दुःख गरेर ल्याएको युवकको प्राणपखेरु पनि सँगै उड्छ भन्ने उसलाई थाहा थियो । ऊ दुवै हात हावामा उठाएर हल्लाउँदै, सकेजति ठूलो स्वरमा चिच्याउँदै त्यतै कुद्न थाल्यो, ‘ए पख्…पख्… नउडा नउडा…एकछिन पख् ।’
हेलिकोप्टरभित्रबाट कुइरेहरूले पनि उसलाई देखे । उनीहरूको टोलीनेताले भन्यो, ‘होली सिट् । इज हि ट्राइङ टु डाइ अर ह्वाट् ?’
ऊसँगै भएकी युवतीले सोचमग्न हुँदै भनी, ‘आई गेस देयर इज सम इमर्जेन्सी ।’
पाइलटले मनमनै केही निर्णय ग¥यो र भन्यो, ‘आई एम स्टपिंग द रोटर्स ।’
उसलाई थाहा थियो, ‘रोटर्स’ पूर्ण रूपले रोकिन दुई मिनेटको हाराहारी लाग्छ । त्यो मान्छे हेलिकोप्टरसम्म आइपुग्न त्यति नै समय लाग्ला । नभन्दै काइँला नजिकै आइपुग्दा हेलिकोप्टर शान्त भइसकेको थियो । पाइलट ओल्र्यो । उसले सोध्यो, ‘के भयो ?’
काइँला बोल्नै नसक्ने गरी स्याँस्याँ गरिरहेको थियो । कुइरेहरू पनि ओर्ले । बिस्तारै आफ्नो सासलाई नियन्त्रित गरेर काइँलाले पाइलटलाई सबै स्थिति अवगत गरायो । पाइलटले दोभाषेको काम गर्दै कुइरेलाई त्यो कुरा सुनायो । एउटा मानिसको जीवन–मरणको कुरा सुनेर उनीहरू केही बेर कुर्न राजी भए । त्यसको केही बेरमै स्ट्रेचर बोकेर आउनेहरू पनि माथि आइपुगे । अचेत युवकलाई हेलिकोप्टरमा हालियो । धौभडेलले पाइलटलाई युवकको अवस्थाबारे जानकारी गराइदियो । पाइलटले भन्यो, ‘हामी काठमाडाैँ नै जान लागेका हौँ । म एयरपोर्टमा एम्बुलेन्स मगाइदिन्छु ।’
हेलिकोप्टरको रोटर फेरि घुम्न थाल्यो । धुलो उड्न थाल्यो । तर, गाउँलेहरू त्यसको परवाह नगरी उभिइरहे । हेलिकोप्टरले भुइँ छाड्न थालेपछि उनीहरूले हात हल्लाएर अभिवादन गरे । दुई मिनेट चानचुनमा हेलिकोप्टरले भुइँ छोड्यो र अकासिन थाल्यो । अनि हेर्दाहेर्दै त्यो विशाल चिलगाडी बिस्तारै माथिमाथि चढ्न थाल्यो । पहिले चिल, त्यसबाट काग, अनि ढुक्कुर, भँगेरा, फिस्टो जस्तो सानोसानो हुँदै गयो र एउटा डाँडा पछाडि हरायो । केही बेरमा त त्यसको आवाज पनि सुनिन छाड्यो । एकजना गाउँले लामो सास फेरेर आफैसँग बोल्यो, ‘को होला, कसले यस्तो दुर्गति बनाएका होलान् ? हेर्दा त हुनेखाने नै देखिन्थ्यो ।’
काइँलाले धौभडेललाई हेर्दै सोध्यो, ‘डाउडर साब, त्यो मान्छे बाँच्छ होला ?’
धौभडेलले अनिश्चित स्वरमा भन्यो,
‘भन्न सक्दिनँ काइँला । हामीले गर्न सक्ने योभन्दा बढी केही थिएन । आशा गरौँ, बाँच्ला ।’
काइँलाले आकाशतिर हेरेर दुवै हात जोड्दै भन्यो, ‘लौ परमेश्वर रक्षे गर, कसैको छोरा होला…कसैको दाजुभाइ होला, कसैको बूढा होला ।’
बूढा मानिसको मुखबाट निस्क्यो, ‘कुइरेको
जय होस् ।’
क्रमशः…

भरिया काइँला (हराएको मानिस भाग-३)

(‘हराएको मानिस’ शृंखलाको अघिल्लो दुई भागमा यहाँहरूले पढ्नुभयो, काठमाडाै‌बाट प्रकाशन हुने चारवटा विभिन्न प्रमुख पत्रिकाहरूमा एकै दिन चारवटा नाम र थर भएको एक युवक हराएको सूचना छापिन्छ । ती चारैवटा सूचनामा तस्बिरचाहिँ एउटै मानिसको हुन्छ । त्यसैकारण दिनभर त्यो चर्चा परिचर्चाको विषय बन्छ । सबैको जिज्ञासा एउटै हुन्छ । त्यो मानिस को हो ? एउटै मानिसको चारथरि फरक–फरक परिचय हुनु कसरी सम्भव छ ? त्यस्तो अनौठो मानिस एकैपटक किन हरायो ?
त्यसको पछाडि के रहस्य हुन सक्छ ? पक्कै पनि चारमध्ये तीन परिचय त गलत हुन् । उसको खास परिचय के हो त ? त्यो कुरा उसैले मात्र बताउन सक्छ । तर, ऊ त हराइरहेको छ । कहाँ होला त त्यो हराएको मानिस ? के ऊ ज्युँदै त छ ? भए के ऊ फेला पर्ला ?)

काठमाडाै‌बाट निकै टाढा कुनै एक दुर्गम पहाड ।
कोलाहलभन्दा निकै पर, सुन्दर प्रकृतिको काख । हेर्दा यस्तो लाग्छ, मानौँ स्वर्ग भनेकै यही हो । आकाश सफा छ, नीलो छ । विशाल आकाशमा विचरण गरिरहेका बादलका टुक्राहरू सिमलको भुवाजस्ता सेता, बेदाग र पवित्र देखिन्छन् । हरिया रुखहरू, अनेकौँ प्रकारका जंगली फूलहरू । आँखाले भ्याउन्जेल देखिने एउटा पहाडलाई ढाकेजस्ता अरू पहाडका पत्रहरू । चराहरूको चिरबिर । यस्तो लाग्छ मानौँ यहाँ कुनै समस्या नै छैन । तर, समस्या कहाँ हुँदैन र ?
एउटा अग्लोे पहाड र झ्याम्म परेका रुखहरूको बीचमा धागोजस्तो नागबेली बाटो देख्न सकिन्छ । त्यो पहाडको माथि पारिपट्टि सम्भवतः कुनै गाउँ हुनुपर्छ । बाटो कहिले घुमेर रुखहरूको बीचमा हराउँछ । अनि अचानक अलि तल फेरि प्रकट भएको देखिन्छ । विकट पहाडमा पनि मानिसले आफ्ना पाइलाहरू चाल्न कहाँ छोड्न सक्छ र ? त्यही बाटामा एउटा मानव आकृति देखिन्छ ।

Tuesday, July 31, 2018

म्याकाफूइँ

फाफुरा २२

माकाफुइँ भन्या त तपाईँहरुलाई थाहै छ । म्याकाफुइँ भनेको चाहिँ त्यसभन्दा उपल्लो स्तरको र केही विशिष्ट व्यक्तिहरुले लगाउने फुइँ हो । त्यो लगाउनका लागि तपाईँसँग एउटा कसैले टोकेर छोडेको जुठो स्याउ हुनुपर्छ । त्यत्ति हो ।
फाफुरी त्यस दिन किन हो कुन्नि, हाजिर जवाफ खेल्ने मुडमा थिई । उसले बिना कुनै सन्दर्भ र चेतावनी फाफुरालाई प्रश्न गरी,
“ल भन अहिले यो देशमा सबैका लागि सबैभन्दा आवश्यक कुरा के हो ?”

हुन त अचानक असान्दर्भिक कुरामा आउने झटारे प्रश्नको फ्याट्टै उत्तर दिनु अधि ओशो र सदगुरुजस्ता विद्वान्हरुले पनि केही बेर सोच्छन् । तर, फाफुरा त फाफुरा भैहाल्यो, उसले आँखा पनि झिम्म नगरी भन्यो,
“स्थायित्व, विकास, योजना, एकता र भाइचारा ।”
फाफुरी हाँसी र भनी –
“तिमी कहिले देखि राजनीतिज्ञहरुले गर्ने जस्तो स्वैरकाल्पनिक कुरा गर्न थाल्यौ ? मैले अलमल्याउने बहलाउने फुस्लाउने कुरा गरेकी होइन । भौतिक अस्तित्व भएको एउटा कुनै वस्तु भन जुन हुनासाथ नेपालीको हरेक समस्या असारको अन्त्यमा बजेट गायब भए जसरी गायब हुन्छ ।”

Wednesday, July 25, 2018

चतुर्मुखी ब्रम्हा (हराएको मानिस २)


बिहान राम्ररी हुन पनि पाएको थिएन । एउटा केटा आफ्नो साइकलमा थरिथरि पत्रिका बोकेर आफ्नो नियमित काममा कुदिरहेको थियो । ऊ साइकल चलाउँदाचलाउँदै बडो दक्षताका साथ चाङबाट चाहिने पत्रिका छानेर निकाल्दै, मुठो बनाउँदै घरघरमा हु¥याइरहेको थियो । ऊ त्यसै गरी एउटा पत्रिका कुनै सानो र साधारण टिनले बारेको चिया पसल अघि फ्यालेर अघि बढ्यो ।
थापासरको चिया पसल ।

चिया पसलको साहुलाई टोलभरिका मान्छेले थापासर भन्छन् । सर भन्ने उपाधि पाउँदा ऊ पनि दंग पर्छ । भनिन्छ, उसको हातमा अनौठो जादू छ । उसले जस्तो मीठो चिया अरु कसैले बनाउनै सक्दैन । त्यसैले उसको चिया पसलमा बिहान देखि बेलुकासम्म मानिसहरु नभएको दिनै हुँदैन । उसले दिनभरिमा कति कप चिया बनाउँछ भन्ने गनेरै साध्य हुँदैन । थापासर सँधै मुस्काइरहन्छ, बोल्दैन । उसको भागको बोल्ने काम चाहिँ उसकी श्रीमतीले गर्छे । उसलाई चाहिँ कसैले म्याडम भन्दैनन् । ठाडै थपिनी भन्छन् । चियापसलमा आउने ग्राहकहरु हरेक विषयका ज्ञाता हुन्छन् । संसारभरका कुराहरुमा त्यहाँ छलफल हुन्छ । थपिनी ती सबैलाई निरुत्तर बनाउन सक्छे । उसको ज्ञानको भण्डार त्यही चिया पसल हो । ऊ बिहान पसल खोलेका बेलादेखि बेलुका बन्द नहुन्जेलसम्म निरन्तर बोलिरहन सक्छे । उसको गलामा भगवानले लाउडस्पीकर हालेर पठाएको छ । तर धेरै कम मानिसले मात्र उसको अनुहार देख्न पाउँछन् । ऊ अधिकांश समय चिया पसलको टिनले बारेको भित्री कोठामै हुन्छे । त्यहीँ बसेर ऊ लोग्नेलाई सघाउँछे । आलू र अण्डा उसिन्ने, छोडाउने, सेल पकाउने, चना तार्ने लगायतका सबै काम उसैले गर्छे । तर त्यहाँ आउनेहरुका लागि सबैभन्दा ठूलो आकर्षण थापासरको चिया नै हुने गर्छ ।

करको करकर

फाफुरा जहिले पनि फाईँफुट्टीमात्रै हाँक्छ भन्ने तपाईहरुलाई लागेको होला । कहिलेकहीँ त यसो गतिलो कुरा पनि गरे हुन्थ्यो भन्ने सोच्नु भएको होला ।  खासमा उसलाई पनि कहिलेकहीँ त्यस्तो नलाग्ने होइन । अघिल्लो साता मनसुनको कारण पानीले रत्नपार्कमा गएर टोपीले मुख छोपेर सुत्ने वातावरण बनेन । त्यसो भएपछि अब फाईँफुट्टी हाँक्न पनि नपाइने भयो भनेर ऊ चिन्तित थियो । अचानक उसको हातमा एउटा गज्जबको खुराक आइलाग्यो । सरकारले विभिन्न थरी नयाँ करहरु लगाउने तयारी गरिरहेको मस्यौदा फाफुराले भेटेको छ । पूर्वतयारी गर्न सजिलो होस् भनेर आज फाफुरा त्यही मस्यौदा तपाईँहरुसँग बाँड्दै छ । ध्यान दिएर पढ्नुहोला है ! 

१. बोली कर
आजकल वाक स्वतन्त्रताको नाममा मानिसहरु बढी बोल्न थालेका छन् । हरेक मानिसले हरेक कुरामा हल्ला गरेर देशलाई समृृद्धितिर लैजाने गहन अभिभारा बोकेका सरकारमा भएका मानिसहरुलाई एकाग्र हुनै दिएनन् । त्यसैले यस्ता हुट्टिट्याउँ जसरी रातदिन ट्याउँट्याउँँ गर्ने स्याउँस्याउँ उम्रिएका झ्याउँझ्याउँ आवाजलाई नियन्त्रण गर्नु आजको उच्च प्राथमिकतामा परेको छ । तसर्थ विरोध गर्न पाउने प्रजातान्त्रिक अधिकारको उच्च सम्मान गर्दै त्यस्ता बोलीमा केही कर चाहिँ लगाउने निर्णय गरिएको छ । आइन्दा साथीभाइका बीच, परिवारमा, बाटोघाटो तथा सार्वजनिक स्थलहरुमा बोलेका साधारण कुराहरुमा प्रति शव्द रु १ का दरले कर लाग्नेछ । 
धेरै मानिसहरुलाई प्रभावित पार्ने रेडियो, टिभी तथा आमसभाहरुमा सरकारको आलोचना वा विरोधका लागि खर्च गरिएका शब्दहरुको हकमा भने यो दर प्रति शव्द रु १०० हुनेछ । गच्छेअनुसार जति सक्नुहुन्छ विरोध गर्न स्वतन्त्र हुनुहुन्छ । कर नतिरी विरोध गर्नेहरुका जिब्रो थुत्ने वा मुखै सिइदिनेसम्म जरिवानाको व्यवस्था गरिएको छ । 
एकतर्फी अधिनायकवादी नियमका रुपमा यसको अपव्याख्या नहोस् भन्दै बोलिने केही शब्दहरुमा भने उल्टो पुरस्कार प्वाइन्टहरुको व्यवस्था गरिएको छ । सरकारको भजन र स्तुति, मन्त्रीहरुको हरेक कार्यको समर्थनमा बोलिने प्रत्येक शब्दका लागि १० प्वाइन्ट प्रदान गरिनेछ । जसले जति धेरै प्वाइन्ट आर्जन गर्न सक्यो उसका लागि त्यति नै लाभकारी हुनेछ । आफूले बटुलेका प्वाइन्ट संख्याको आधारमा कुनै पनि व्यक्तिले सोहीअनुसारको प्रतिफल उपहारका रुपमा पाउनेछ । आफूले आर्जेको प्वाइन्टअनुसार, नगद पुरस्कार, तक्मा तथा विभूषण, जागीरेको हकमा पदोन्नति, विदेश भ्रमणको बेला जम्बो टोलीमा सहभागिता, विभिन्न संघसंस्थामा प्वाइन्टअनुसारको पदमा राजनीतिक नियुक्ति र बम्पर उपहारमा राजदूतसम्म पर्न सक्नेछ । अब बोलीबाट फाइदा उठाउने कि कर तिर्ने भन्ने कुरा विवेकशील नागरिकहरुले आफैँ निर्णय गरुन् । 
२. खोकी करः
खोकी भन्नाले यहाँ फेरि नेताहरुले भाषणमा गर्ने बगम्फुसे र हावादारी कुराहरुलाई बुझ्नुहोला नि फेरि है । यहाँ त्यो खोकीको हैन, साँच्चै खोकीको कुरा हुँदैछ । मेलम्ची तथा सडक विस्तारका नाममा काठमाडौंलाई एउटा ठूलो ग्यास च्याम्बरको रुप दिइसकिएको हुनाले यहाँ पूर्णरुपले स्वस्थ्य मानिस कोही पनि बाँकी छैन । अधिकांशलाई श्वासप्रश्वासको रोग लागेको छ । जनताको यस्तो अवस्थामा पनि शोकलाई शक्तिमा बदल्ने मूलमन्त्र अनुसार त्यसको सक्नेजति फाइदा उठाउनका लागि खोकी कर लागु गरिएको हो । यसअन्तर्गत हरेकपटक खोक्दा रु. ५ का दरले सरकारलाई कर तिर्नुपर्नेछ । हाच्छिउँ गर्दा भने कीटाणुहरु पनि फैलिने हुनाले त्यसमा अतिरिक्त १० प्रतिशत कर लाग्नेछ ।  
३. प्रेमी तथा प्रेमिका करः
अबदेखि कर नतिरी प्रेमी वा प्रेमिका बनाउन पाइनेछैन । प्रेमी वा प्रेमिकाको पनि प्रकारअनुसार कर निर्धारण हुनेछ । गफगाफमात्र गर्ने युगलका लागि वार्षिक रु १ हजार बेलाबेला हात पनि समातेर घुम्नेहरुका लागि वार्षिक रु २ हजार, मौका परेको बेला यताउति हेरेर चुम्बन गर्न चाहनेहरुले वार्षिक रु ५ पाँच हजार र शारीरिक सम्पर्क पनि राख्न चाहनेहरुले वार्षिक रु १० हजार कर तिर्नु पर्नेछ । अग्रिम कर तिरेर लाइसेन्स नलिई कसैले पनि प्रेमी वा प्रेमिका राख्न पाइनेछैन । यस्ता युगललाई कर तिरेको वर्ष दिनभित्रै एउटा स्मार्ट लाइसेन्स प्रदान गरिनेछ । सो स्मार्ट लाइसेन्स देखाएपछि चाहिँ होटल तथा लजमा छापा मारिँदा प्रहरीले गिरफ्तार गर्नेछैन । 
४. सन्तानोत्पादन करः
बढ्दो जनसंख्या नियन्त्रण गर्न सन्तानमा पनि कर लगाइने भएको छ । हरेक दम्पतीले पहिलो सन्तान जन्माए वापत रु १० हजार कर तिर्नुपर्नेछ र त्यसपछिका हरेक थप सन्तान हकमा रु ५ हजार थपिँदै जानेछ । कर नतिरी कसैले सन्तान जन्माएको थाहा भएमा त्यस्ता सन्तानलाई जफत गरिनेछ । आफ्ना सन्तान छुटाउनका लागि तिनलाई तीन महिनाको अवधि प्रदान गरिनेछ । त्यसको छ महीनासम्म थप ५० प्रतिशत र एक वर्षसम्म शतप्रतिशत थप जरिवाना तिरेर ट्राफिकबाट लाइसेन्स छुटाए जसरी आफ्ना सन्तान छुटाउन सकिनेछ । एक वर्षभित्र छुटाउन नसकेको सन्तानहरुलाई स्वतः जफत गरिनेछ र धर्मपुत्र वा पुत्रीको रुपमा विदेश निर्यात गर्न सकिनेछ ।
५. घरपालुवा जनावर तथा पशुपंक्षी करः
तपाईँ हामी सबैले आआफ्नो घरमा पालेका कुकुर तथा बिरालोको पनि कर तिर्नु पर्नेछ । बिरालाहरुले म्याउँ गर्दा र कुकुरहरुले भुक्दा हरेक पटक सरकारलाई रु ५० का दरले कर तिर्नुपर्नेछ । कर तिर्न नसक्ने वा छल्ने बेइमान नागरिकका कुकुरहरुलाई गैँडाको साटो उपहारका रुपमा चीन पठाइनेछ । यसरी छिमेकी मुलुकसँगको दौत्य सम्बन्ध प्रगाढ बनाउन यसले सघाउ पु¥याउनेछ । गाई, भैंसी, कुखुरा, बाख्री, सुगालगायतका अन्य जनावर तथा पशुपंक्षी पाल्नेहरु पनि करको मारबाट उम्कौँला भनेर नसोचे हुन्छ ।
६. अध्ययन करः
आजकल पठन संस्कृतिको आवश्यकभन्दा बढी विकास भएको छ भन्ने हामीले थाहा पाएका छौँ । चेतना पनि चाहिनेभन्दा बढी भयो भने त्यो हानिकारक हुन्छ भन्ने हाम्रो ठम्याइ हो । पढेरमात्र मानिस ठूलो हुने हैन भन्ने कुरा हामीलाई राम्ररी थाहा छ । हाम्रा सांसद तथा मन्त्रीहरुलाई हेर्यो भने पनि यो कुरा छर्लङ्गै हुन्छ । हात्ती पढेर ठूलो भएको होइन । हाम्रा मन्त्रीभन्दा ठूलो को हुन्छ ? त्यसैले पढ्ने कुलतबाट देशका नागरिकलाई निरुत्साहित गर्न अध्ययन करको व्यवस्था गरिएको छ । कम्युनिस्ट म्यानिफेस्टो र प्रगतिशील रचनाहरु बाहेक अरु कुनै पनि कुरा पढ्दा प्रति पुस्तक रु ५ हजार कर लाग्नेछ । 
७. पैदल यात्रु करः
सरकारी पैसामा बन्ने सडक तथा पेटीहरुमा निःशुल्क हिँड्न निषेध गरिएको छ । आइन्दा तपार्इँ हामीले दैनिकरुपमा हिँडेबापत हरेक पाइलाको दस पैसाको हिसाबले कर बुझाउनु पर्नेछ । हिँडेर धेरै भन्दा धेरै नागरिक स्वस्थ्य हुनु सरकारको लागि कालान्तरमा प्रत्युत्पादक हुन जाने विश्लेषण गरिएको छ । स्वस्थ्य मानिस आन्दोलन, विरोध, धर्ना, हुलदंगामा सहभागी हुने देखिएकोले हिँडाइलाई निरुत्साहित गर्न यो कर उपयोगी हुने विश्वास लिइएको छ । तसर्थ कर नतिरी हिँड्नेहरुलाई चेतावनीस्वरुप तिनको खुट्टा भाँच्न सकिनेछ । 
८. आन्दोलन करः
अबदेखि सरकारको कुनै पनि विरोध कार्यक्रम वा जुलुसमा आयोजकहरुले सहभागीहरुको संख्याको आधारमा ‘पर हेड’का हिसाबले कर छेर्नुपर्नेछ । जसअनुसार, आन्दोलका लागि करको दरभाउ यसप्रकार निर्धारण गरिने छः
२० जनासम्मको मानव सागरः                      प्रतिटाउका ५० रुपैयाँ, 
५० जनासम्मको अपार भिडः                        प्रतिटाउका २० रुपैयाँ
१०० देखि ५०० को भिडः                             प्रतिटाउका १० रुपैयाँ
५०० देखि १००० सम्मको भेलाः                     प्रति टाउका ५ रुपैयाँ
१००० भन्दामाथि जतिसुकैको सानो समूहः        प्रतिटाउका १ रुपैयाँ
आन्दोलनमा हिर्काइने हरेक ढुङ्गा पनि कर तिरेरमात्रै हिर्काउन पाइनेछ । निसानामा नलागेको ढुङ्गाको हकमा प्रतिटुक्रा रु ५० र प्रहरीको टाउकामा लागेको अवस्थामा त्यसको रु १०० का दरले कर तिर्नुपर्नेछ । 
द्रष्टव्यः लाठी चार्ज भएको अवस्थामा प्रहरीको कठबाँसले फुटेका टाउकाहरुको कर मिनाहा गरिनेछ ।
 
९. अनशन करः
आजकल आन्दोलनभन्दा पनि अनशन बढी प्रभावकारी देखिएको छ । तसर्थ भविष्यमा अरु धेरै अनशनहरु हुनसक्ने सम्भावनालाई दृष्टिगत गरी पूर्व सावधानीका रुपमा अबदेखि अनशनमा कर ठटाइनेछ । अनशनका पनि  प्रकार हेरेर कर निर्धारण गरिएको छ । रिले अनशनका लागि कति घन्टामा सिफ्ट परिवर्तन हुने हो त्यो हेरेर प्रति सिफ्ट रु १ हजारदेखि रु ५ हजारसम्म कर लाग्नेछ । आमरण अनशनको हकमा भने त्यसको दर अझ बढी हुनेछ । पहिलो पाँच दिनका लागि दैनिक १० हजार र त्यसपछिका हरेक दिनमा थप रु ५ हजार कर लाग्नेछ । कथंकदाचित् आमरण अनशनमा बसेको मानिसको मरण भएमा निजको जायजेथाबाट त्यसको असुली गरिनेछ । निजकी पत्नी, छोराछोरी, नातिनातिना वा अरु वारेस त्यो करको दायित्वबाट मुक्त हुनेछैनन् । यीमध्ये कोही पनि नभएको अवस्थामा निजलाई अनशन गर्न उकास्ने र ऐक्यबद्धता प्रकट गर्न जाने मानिसहरुबाट सो करको असूली गरिनेछ । 
१०. सोलार करः
अब घाम पनि सित्तैँमा ताप्न पाइने छैन, कर तिर्नु पर्नेछ । किनभने सूर्य हाम्रो चिन्ह हो । हाम्रो चिन्हबाट उपलब्ध ऊर्जामा अहिलेसम्म भएको चुहावटलाई नियन्त्रण गरिनेछ । हरेक मानिसको घर भएको स्थान, वरिपरिका अरु संरचनाका आधारमा दैनिक कति घन्टा घाम घरमा लाग्ने गरेको छ त्यसैको आधारमा प्रतिघन्टा रु २०० सौर्य कर लाग्नेछ । 
११. कर तिरेको करः 
यो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कर हुनेछ । कर नतिरी केही पनि गर्न नपाइने नियमअनुसार यसअन्तर्गत हाल लागु भइरहेका र शीघ्र लागु हुने माथि उल्लिखित सबै किसिमका करहरु तिर्दा हुन आउने कुल रकमको १० प्रतिशत कर फस्र्योट कर पनि तिर्नुपर्नेछ । 
यसरी विभिन्न नयाँ करहरु लगाएर उठेको राजस्वबाट एउटा अक्षय कोष खडा गरिनेछ । त्यसमा जम्मा भएको रकम पूर्ण पारदर्शी ढंगले खर्च गरिनेछ । कुनै पनि बहालवाला सांसद वा मन्त्रीलाई गाथमा आराम नभएको अवस्थामा उनीहरुलाई तीर्थयात्राको लागि पताया वा फुकेत पठाइनेछ । त्यहाँबाट चित्त शुद्ध भएर फर्किएपछि उनीहरुले अझ बढी दत्तचित्त भएर देश र जनताको भलाइका लागि काम गर्नेछन् भन्ने विश्वास लिइएको छ । 
माथि उल्लेख भएकाबाहेक पनि अरु थप कर आउँदा दिनहरुमा लागु हुँदै जान सक्नेछन् । हामीलाई विश्वास छ, जिम्मेवार नागरिकको दायित्व निर्वाह गर्दै तपाईँहरु सबैले खुरुखुरु यी अतिरिक्त करहरु तिर्नुहुने छ । श्री पशुपतिनाथले तपाईँहरु सबैको कल्याण गरुन् । (किनभने त्यो गर्न अब उनैले बाहेक अरु कसैले सक्नेछैन ।)

अन्धेर नगरी-चौपट राजा

फाफुराले समाचार सुन्ने र पढ्ने काम गर्दैन । न रेडियो, न टिभी अनि न पत्रपत्रिका । जति गरेपनि यो एउटा कुलत उसले लगाउनै सकेन के गर्नू ? यति स...