Sunday, March 24, 2013

यायावरको यात्रा


मेरो उपन्यास यायावरको एक अपरिचित पाठक नरेन्द्र पराशरको समीक्षा

मुग्लिङदेखि नौबिसेबीचको कुनै स्थानमा रहेको प्रहरी कार्यालयको इन्स्पेक्टर प्रताप उपन्यास यायावरको पहिलो पात्र हो । पहिलो पात्रको पहिलो वाक्य नै अपशब्दसहित उपन्यास अगाडि बढ्छ । राजमार्गमा बेफिक्री गुडिरहेका अनेक प्रकारका गाडीहरू, तिनको हर्न र इन्जिनको कर्कश आवाजले प्रताडित भइरहने प्रतापले राति कार्यालय परिसर छेउछाउ भयानक आवाज सुन्छ र बस खसेको ठहर गर्छ । अनि ऊ उद्धारका लागि आफ्ना मातहतका जवानहरू लिएर पिचमा टायर घस्रिएको संकेत हेर्दै त्रिशूली नदीतिर लाग्छ । अँध्यारोमा छामछुम गर्दै निकै दुःख गरेर वीभत्सरूपले बस पल्टिएको ठाउँसम्म पुग्ने क्रममा उसले एउटा झोला भेटाउँछ र यसो खोलेर हेर्छ । त्यसमा नोटका बिटा दखेर ऊ त्यस झोलालाई राम्ररी काँधमा भिर्छ र जवानहरूलाई राम्ररी खट्ने आदेश गरेर स्वयं ऊ भने निवासतिर उकालो लाग्छ । उसले निकै सजग र सतर्क भएर उक्त झोला खोल्छ । त्यसमा वैकुण्ठ नामको नागरिकता, तीन लाख रूपैयाँका अतिरिक्त एउटा पेन ड्राइभ पनि फेला पर्छ । कम्प्युटरमा खासै ज्ञान नभएको प्रताप स.इ राजारामको सहयोगले पेन ड्राइभ खोल्छ । जम्मा जम्मी दुईवटा फोल्डर भएको पेन ड्राइभमा एउटामा बच्चुकैलाशका गीतहरूको सङ्कलन हुन्छ भने अर्कोमा ‘गोप्य’ लेखिएको हुन्छ । यही ‘गोप्य’ लेखिएको फायल फन्टको समस्याका कारण आफैँ खोल्न नसकेकोले प्रतापले फायल खोल्न स.इ. राजारामको सहयोग लिन पुगेको हुन्छ । अब प्रताप त्यही गोप्य फायल गोप्य तरिकाले पढ्न थाल्छ र सुरू हुन्छ उपन्यास यायावरको मूल यात्रा ।

Sunday, March 17, 2013

मैले किन मु* भनिनं ?


ट्विटरमा एकजना मित्रको प्रश्न छ मलाई, मैले आफ्नो उपन्यासको विमोचनको बेला पाठ गरेको अध्यायमा प्रयोग भएको मुजी भन्ने शव्द किन आफै उच्चारण गरिनं । यसको उत्तर ट्विटरको १४० शव्दको बन्देजभित्र अटाउन नसक्ने हुनाले यहाँ दिने प्रयत्न गरेको छु । त्यो अध्यायमा मुजी यसरी प्रयोग भएको छ,
भैरे ट्याक्सी चलाउन थालेको थियो । एकदिन उसले मलाई भन्यो, “पन्ध्र दिनमा सिकाइदिन्छु तँलाई पनि । अनि हाम्रै साहुको एउटा गाडी चलाउन मिलाइदिन्छु । के भन्छस् ?”
मलाई ड्राइभर बन्ने रहर थिएन । मैले उसलाई भनेँ, “मलाई थाहा छ, मैले कति समय देखि भाडा तिर्न आफ्नो भाग पनि दिन सक्या छैन । म तँमाथि बोझ भएर बस्न चाहन्नँ । म जान्छु ।”
आँखाभरी आँसु गरेर भैरेले भन्यो, “मार्दिन्छु मुजीलाई अनि थाहा पाउँछ । तँ जाँदैमा चाहिँ को आएर मलाई पैसा दिन्छ ? मैले कहिले केही भनेको छु तँलाई ?”
मेरो पनि गह भरियो । मैले सोचेँ, “पैसा त मूर्ति उखेल्ने नि कमाउँछ नि । तर भैरे जस्तो साथी कमाउन गाह्रो हुन्छ ।”
मलाई आफू सम्पन्न भएको जस्ता लाग्यो ।
उक्त प्रसंगमा प्रयोग भएको त्यो शव्दले आत्मीयता देखाउँछ । तर पनि मैले विमोचनमा त्यसलाई उच्चारण गरिनं । किनभने त्यहाँ म भन्दा निकै वरिष्ठ र मैले आदर गर्ने मानिसहरु पनि हुनुहुन्थ्यो । हामी साथीभाइसंग जमघटमा त्यो शव्द सजिलैसंग प्रयोग गरिरहेका हुन्छौं । तर घरमा आफ्ना बाबुआमाको अगाडि जति नै सहज भए पनि त्यो बोल्दैनौं । मैले विमोचनमा त्यही भएर उक्त शव्द नबोलेको हूँ । पात्र र परिस्थितिले माग्छन् भने कुनै पनि शव्दहरु लेख्न हुन्छ भन्ने मेरो मान्यता हो । हामी अंग्रेजी साहित्य र सिनेमामा कुनै पनि शव्दलाई सजिलैसंग पचाउन सक्छौं भने नेपालीमा मात्र त्यो आपत्तिजनक वा छाडा किन लाग्छ हामीलाई ?

एकै टेकमा तीन अन्तरा

कान्तिपुर कोसेलीमा प्रकाशित बम्बै, २०...... गति रोधक पुढे आहे सडकको किनारामा ट्राफिकको सूचना गाडिएको बोर्डमा मराठीमा लेखिएको थियो, ...